Projekt edukacyjny: „Nauka może być zabawą”
realizacja: w latach: 2013 – 2015
Miejsce realizacji projektu- Zespół Szkól im. Marka Kotańskiego w Inowrocław
Czas trwania:
– I etap projektu rok szkolny 2013/2014
– II etap projektu rok szkolny 2014/2015
Uczestnicy projektu:
– uczniowie klas początkowych,
– uczniowie zespołów edukacyjno-terapeutycznych,
Sposób realizacji:
– zajęcia korekcyjno-kompensacyjne prowadzone Metodą Dobrego Startu,
– zajęcia realizowane raz w tygodniu,
Cele projektu:
– rozwijanie funkcji językowych, spostrzeżeniowych i motorycznych dzieci ze specyficznymi potrzebami edukacyjnymi -z niepełnosprawnością intelektualną,
– kształtowanie lateralizacji i orientacji w prawej i lewej stronie ciała,
– ułatwienie nauki pisania i czytania,
– kształtowanie umiejętności wchodzenia w interakcje społeczne między uczniami,
Realizujący: mgr Joanna Konieczna
Projekt edukacyjny „Nauka może być zabawą” realizowany jest z wykorzystaniem Metody Dobrego Startu.
Oryginalna Metoda Dobrego Startu została opracowana we Francji nosi nazwę Le Bon Depart. Wykorzystano ją do prowadzenia zajęć, ćwiczeń i zabaw przygotowujących dzieci do nauki pisania i czytania. Oprócz tego znalazła szerokie zastosowanie w działaniach profilaktycznych w odniesieniu do dzieci o prawidłowym rozwoju psychosomatycznym, aktywizując ich rozwój, jak również w stosunku do dzieci z zaburzonym rozwojem usprawniając zaburzone funkcje.
Metodę Dobrego Startu w Polsce wprowadziła prof. Marta Bogdanowicz. Opracowała kolejne wersje Metody Dobrego Startu- ”Piosenki do rysowania”, „Piosenki na literki”, „Od piosenki do literki”
Założeniem Metoda Dobrego Startu jest jednoczesne rozwijanie funkcji językowych, funkcji spostrzeżeniowych: wzrokowych, słuchowych, kinestetycznych (czucie ruchu ) i motorycznych oraz współdziałania między tymi funkcjami czyli integracji percepcyjno-motorycznej Kształci prawidłową lateralizację, orientację w przestrzeni i w schemacie ciała. Koordynuje więc czynności wzrokowo – słuchowo – ruchowe oraz usprawnia i harmonizuje wszystkie funkcje psychomotoryczne. Kształci ona zdolność rozumienia i operowania symbolami, ułatwia nawiązanie kontaktów społecznych szczególnie dzieciom z różnymi dysfunkcjami.
Struktura zajęć Metody Dobrego Startu jest następująca:
I. Zajęcia wprowadzające;
II. Zajęcia właściwe:
– ćwiczenia ruchowe,
– ćwiczenia ruchowo-słuchowe,
– ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe;
III. Zajęcia końcowe
Podczas zajęć wprowadzających zaczynamy od ćwiczeń koncentracji uwagi i orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. Następnie dzieci uczą się nowej piosenki.
Przygotowaniem do właściwych ćwiczeń mogą być ćwiczenia o charakterze musztry, mające na celu orientację w schemacie ciała i w przestrzeni (zabawy orientacyjno – porządkowe). Mogą zaczynać się i kończyć pląsami ruchowymi kształtującymi motorykę i percepcję słuchową dziecka oraz orientację w schemacie ciała (zabawy paluszkowe, tańce, masażyki).
W dalszej części omówione zostaną zajęcia właściwe stosowane w MDS.
I etap – ćwiczenia ruchowe
Mają charakter uspakajający i relaksacyjny. Wykonywane są w pozycji stojącej.
1. Duża motoryka – ruchy całego ciała.
Nauczyciel improwizuje zabawę przy piosence. W trakcie zabawy związanej z tematyką piosenki dzieci wykonują ruchy całego ciała.
2. Mała motoryka – ruchy kończyn.
Dzieci mogą wykonywać ćwiczenia całych kończyn, dłoni, stóp lub palców np.: otrzepywanie rąk z wody, lot ptaków, naśladowanie gry różnych instrumentów itp. Bawią się również w zabawy paluszkowe: idzie rak nieborak, kosi kosi łapki, sroczka kaszkę warzyła, idzie kominiarz po drabinie, itp. Tego rodzaju ćwiczenia przygotowują dzieci do drugiego etapu ćwiczeń.
II etap – ćwiczenia ruchowo – słuchowe.
Są to ćwiczenia dłoni i palców wykonywane na woreczkach /wielkość 25 x 10 cm/ wypełnionych sypkim materiałem /piasek, sól, kasza, itp./. Dzieci siedzą obok nauczyciela i śpiewając piosenkę wykonują na wałeczkach ruchy: pięścią, dłonią, jednym, dwoma, kolejno wszystkimi palcami, jedną ręką, potem obiema. Układ rąk może być prosty – ręce równolegle obok siebie lub złożony – ręce skrzyżowane.
Ruchy rąk przyjmują różne formy: uderzania, głaskania, naciskania wałeczka. Dzieci mogą uderzać ręką w wałeczek naprzemiennie z uderzaniem stołu, klaskaniem w ręce, itp.
Te zabawy i ćwiczenia dostarczają dziecku różnorodnych doznań dotykowych oraz mają wszechstronne znaczenie dla kształtowania funkcji percepcyjno – motorycznych. Usprawniają małą motorykę, orientację w przestrzeni i w schemacie oraz percepcję słuchową.
III etap – ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe.
Stanowią one zasadniczą cześć Metody Dobrego Startu. Podstawą jej jest wzór graficzny i dobrana do wzoru, znana dzieciom piosenka. Ćwiczenia te polegają na odtwarzaniu ruchem wzoru graficznych w rytmie śpiewanej piosenki. Wzór wprowadza się według poniższych etapów .
Etapy wprowadzania wzoru graficznego w Metodzie Dobrego Startu :
– demonstracja wzoru
– omówienie i wyszczególnienie elementów wzoru;
– wodzenie palcem po wzorze;
– odtwarzanie wzoru w powietrzu;
– odtwarzanie wzoru w powietrzu z pamięci;
– odtwarzanie wzoru przez wodzenie palcem po powierzchni stołu;
– odtwarzanie wzoru na tackach z piaskiem;
– odtwarzanie wzoru na dużym arkuszu papieru kredą i węglem;
– odtwarzanie wzoru pędzlem na kartce z bloku rysunkowego;
– odtwarzanie wzoru pisakiem w poszerzonej liniaturze;
– odtwarzanie wzoru ołówkiem lub długopisem w liniaturze zeszytowej.
Metoda Dobrego Startu jest również wykorzystywana w procesie poznawania liter, zapamiętywania ich i utrwalania i umiejętności pisania. „Alfabet piosenek” stanowi zestaw zawierający litery alfabetu oraz piosenki tak do nich dobrane, aby w tytule bądź w tekście występował wyraz zaczynający się od głoski odpowiadającej opracowanej literze, by głoska ta często powtarzała się w tekście piosenki. Rytm piosenki jest odpowiedni do struktury znaku graficznego, jakim jest litera. Dzięki temu śpiewając piosenkę możemy jednocześnie odtwarzać kształt litery – kreślić literę skojarzoną z daną piosenką.
Litery alfabetu wprowadzamy w kolejności zgodnej z programem nauczania, opracowując je za pomocą technik właściwych dla Metody Dobrego Startu. Przebieg zajęć jest identyczny jak w ćwiczeniach ruchowo – słuchowo – wzrokowych Metody Dobrego Startu, lecz abstrakcyjny wzór zostaje zastąpiony znakiem graficznym głoski – literą.
Opracowanie litery w proponowany sposób stwarza okazję do polisensorycznego zapamiętania jej kształtu /za pomocą dotyku, ruchu, wzroku/ i skojarzenia jej z głoską. Szczególnie czynności ruchowe związane z odtwarzaniem litery gwarantują poprawne spostrzeżenie i utrwalenie jej obrazu wzrokowego oraz trwałe powiązanie z reprezentowaną przezeń głoskę. Jest to więc uczenie rozpoznawania liter, a zarazem przygotowanie do pisania. Takie ćwiczenia poszerzamy o ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia rozwijające słuch fonematyczny /np. wydzielanie głoski znajdującej się na początku, na końcu i w środku wyrazu, różnicowanie głosek zbliżonych fonematycznie/, ćwiczenia artykulacyjne /wybrzmiewanie głoski/.
Do opracowania „alfabetu piosenek” przechodzimy po zakończeniu cyklu ćwiczeń Metodą Dobrego Startu i traktujemy jako jej kontynuację. Można go stosować podczas ćwiczeń korekcyjno – kompensacyjnych dla dzieci mających trudności w czytaniu i pisaniu. Szczególnie wskazane byłoby opracowanie tych liter, których dziecko nie potrafi zapamiętać lub które ze sobą myli.