Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej wp\u0142ywowi braku sp\u00f3jnego systemu wychowawczego na dzieci w r\u00f3\u017cnym wieku. Ma\u0142e dziecko \u017cyje w \u015bwiecie czarno-bia\u0142ym, nie rozumie niuans\u00f3w, relatywizmu… wszystko jest albo dobre, albo z\u0142e. Do 3 roku \u017cycia rodzice i najbli\u017csze otoczenie jest cz\u0119sto jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. To mama i tata m\u00f3wi\u0105 co wolno, a co jest zakazane. Dziecko bardziej lub mniej karnie uczy si\u0119 zasad panuj\u0105cych w domu. Cho\u0107 nie zawsze ich przestrzega, wie kiedy jest grzeczne, a kiedy nie. Wykszta\u0142ca si\u0119 jego hierarchia warto\u015bci, sumiennie i samokontrola. W jasnym i uporz\u0105dkowanym \u015bwiecie dziecko do\u015b\u0107 szybko zaczyna si\u0119 samodzielnie porusza\u0107, wie jak osi\u0105gn\u0105\u0107 po\u017c\u0105dane cele i jak przypodoba\u0107 si\u0119 rodzicom. Problem pojawia si\u0119 kiedy informacje przekazywane dziecku nie s\u0105 sp\u00f3jne – mama m\u00f3wi, \u017ce co\u015b jest z\u0142e, a tata \u017ce dobre…<\/p>\n
Dziecko kochaj\u0105ce w r\u00f3wnym stopniu rodzic\u00f3w czuje si\u0119 zagubione, nie wie jak powinno post\u0105pi\u0107 \u2013 pojawia si\u0119 l\u0119k. Dziecko uczy si\u0119, \u017ce to \u017ce rodzic czego\u015b zabrania nie zawsze znaczy, \u017ce co\u015b jest niew\u0142a\u015bciwe. Mo\u017cna z tym dyskutowa\u0107, pr\u00f3bowa\u0107 post\u0119powa\u0107 wbrew zasad\u0105, bo przecie\u017c je\u015bli raz tata stwierdzi\u0142, \u017ce mama si\u0119 myli to mo\u017ce innym razem r\u00f3wnie\u017c, a mo\u017ce nawet czasem myl\u0105 si\u0119 oboje. \u015awiat przestaje by\u0107 jasnym bezpiecznym miejscem. Dziecko przestaje rozumie\u0107 co jest dobre, a co z\u0142e. Za ka\u017cdym razem zaczyna metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w sprawdza\u0107 jak rodzice zareaguj\u0105 na jego zachowanie. Zaczyna \u0142ama\u0107 ustalone odt\u0105d zasady i w\u0105tpi\u0107 w nie. Wraz z rozwojem dziecko uczy si\u0119 dostosowywa\u0107 do oczekiwa\u0144 danego opiekuna, uczy si\u0119 przy kim mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na wi\u0119cej, a przy kim musi si\u0119 kontrolowa\u0107. Z czasem mo\u017ce s\u0105dzi\u0107, \u017ce bardziej wymagaj\u0105cy opiekun mniej je kocha i zacz\u0105\u0107 buntowa\u0107 si\u0119. Czasem mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 inna sytuacja – dziecko przyjmie system warto\u015bci bardziej wymagaj\u0105cego rodzica i zacznie zupe\u0142nie lekcewa\u017cy\u0107 drugiego z rodzic\u00f3w, kt\u00f3ry straci autorytet i mo\u017cliwo\u015b\u0107 aktywnego wp\u0142ywania na wychowanie.<\/p>\n
Brak sp\u00f3jnych norm i zasad<\/i><\/p>\n
Relatywizm norm i zasad we wczesnym wieku jest niemo\u017cliwy do przyj\u0119cia. Dziecko nie b\u0119dzie w stanie zbudowa\u0107 stabilnej hierarchii w\u0142asnych warto\u015bci – nauczy si\u0119, \u017ce nic na \u015bwiecie nie jest stabilne i jasne. Pojawi si\u0119 tak\u017ce du\u017ce poczucie zagro\u017cenia ze strony \u015bwiata zewn\u0119trznego. Nie utrwalony system warto\u015bci dziecka b\u0119dzie \u0142atwy do zak\u0142\u00f3cenia. Nawet obcy cz\u0142owiek zdobywaj\u0105c zaufanie dziecka z \u0142atwo\u015bci\u0105 przekona je do niew\u0142a\u015bciwych zachowa\u0144. Dziecko \u0142atwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 wygodnym narz\u0119dziem do pope\u0142niania przest\u0119pstw. Je\u015bli trafi do grupy przest\u0119pczej, w kt\u00f3rej panuje wprawdzie odwr\u00f3cony, ale twardy system warto\u015bci, poczuje si\u0119 bezpiecznie i mo\u017ce przyj\u0105\u0107 go jako w\u0142asny. \u015awiat uporz\u0105dkowany, cho\u0107 z\u0142y b\u0119dzie jednocze\u015bnie lepszy od niestabilnego domu.<\/p>\n
Starsze dziecko uczy si\u0119 osi\u0105ga\u0107 korzy\u015bci z niesp\u00f3jnego systemu wychowawczego rodzic\u00f3w (je\u015bli tata nie pozwala, to p\u00f3jdzie si\u0119 spyta\u0107 mamy albo sk\u0142amie, \u017ce tata si\u0119 zgodzi\u0142). Dziecko nie uczy si\u0119 co jest dobre, a co z\u0142e, tylko tego jak wykorzysta\u0107 sytuacj\u0119 aby osi\u0105gn\u0105\u0107 z niej korzy\u015bci. Je\u015bli jedno z rodzic\u00f3w sp\u0119dza z dzieckiem wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu, to ma zdecydowanie wi\u0119kszy autorytet i dziecko mo\u017ce zupe\u0142nie odrzuci\u0107 zdanie drugiego. Wejdzie w uk\u0142ad z rodzicem, b\u0119dzie wykorzystywa\u0107 go do walki, a nie do rozwoju. Uczenie dziecka takiego funkcjonowania sprawia, \u017ce nie wpajamy dziecku, \u017ce pewne zachowania s\u0105 dobre, a inne z\u0142e. Brak solidnego systemu warto\u015bci, niezachwianej wiary w to, \u017ce rodzice wiedz\u0105 co dobre, a co z\u0142e nie pozwoli dziecku na to, \u017ceby w przysz\u0142o\u015bci samo zbudowa\u0142o swoj\u0105 hierarchi\u0119 w oparciu o rodzinny dom. Jedynie w\u0142asne silne przekonanie co jest akceptowalne, a co nie, pozwoli w \u017cyciu doros\u0142ym na asertywno\u015b\u0107.<\/p>\n
Jak post\u0119powa\u0107?<\/i><\/p>\n
Nigdy nie nale\u017cy przy dziecku podwa\u017ca\u0107 zdania drugiego rodzica. Je\u015bli nie jeste\u015bmy pewni co na dany temat s\u0105dzi drugi, porozmawiajmy z nim bez obecno\u015bci dziecka – potem razem przedstawmy mu nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 decyzj\u0119. Je\u015bli kar\u0119 na\u0142o\u017cy\u0142 jeden z rodzic, tylko on powinien zdj\u0105\u0107 – drugi rodzic nie powinien podwa\u017ca\u0107 tej decyzji. Nigdy nie wolno obra\u017ca\u0107 przy dziecku jego rodzica. Je\u015bli zamieszkujemy na przyk\u0142ad r\u00f3wnie\u017c z dziadkami dziecka, to i oni musz\u0105 respektowa\u0107 zasady, kt\u00f3re ustanowi\u0105 rodzice (to rodzice powinni decydowa\u0107 co wolno dziecku i co dla dziecka jest dobre, a co nie).<\/p>\n
W pewnej rodzinie ojciec dzieci by\u0142 osob\u0105 pochodz\u0105c\u0105 z ubogiego i surowego domu, obieca\u0142 sobie ju\u017c we wczesnej doros\u0142o\u015bci, \u017ce jego dzieciom niczego nie b\u0119dzie brakowa\u0107 i b\u0119d\u0105 mia\u0142y du\u017co swobody. Matka z kolei mia\u0142a rodzic\u00f3w nie zainteresowanych jej wychowanie, by\u0142a praktycznie pozostawiona sama sobie \u2013 stwierdzi\u0142a, \u017ce w\u0142asne dzieci nauczy pracy i porz\u0105dku. Ich system wychowawcze by\u0142y zupe\u0142nie odmienne \u2013 on na wszystko pozwala\u0142, ona stara\u0142a si\u0119 dba\u0107 o dom i wychowywa\u0107 \u2013 daj\u0105c do\u015b\u0107 surowe kary. Ojciec wracaj\u0105c z pracy (kilkudniowe delegacje) zdejmowa\u0142 na\u0142o\u017cone przez ni\u0105 zakazy, rozpieszcza\u0142 dzieci prezentami, stara\u0142 si\u0119 kupowa\u0107 ich uczucia swobod\u0105. Matka przepracowana obowi\u0105zkami coraz bardziej odsuwa\u0142a si\u0119 od dzieci, zacz\u0119\u0142a cierpie\u0107 na bezsenno\u015b\u0107 i depresj\u0119. Dzieci nie mia\u0142y w sobie empatii, nie widzia\u0142y problem\u00f3w mamy, nie stara\u0142y si\u0119 jej pom\u00f3c, wiedzia\u0142y, \u017ce jej kary i tak zostan\u0105 zdj\u0119te przez ojca. Nie szanowa\u0142y \u017cadnego z rodzic\u00f3w. W wieku nastoletnim dzieci przesta\u0142y si\u0119 uczy\u0107, niewype\u0142niany \u017cadnych obowi\u0105zk\u00f3w, nie s\u0142ucha\u0142y ani ojca ani matki, nie mia\u0142y \u017cadnych ciep\u0142ych emocji wobec rodzic\u00f3w, ani wobec siebie nawzajem. Po konsultacji ze mn\u0105 rodzina stworzy\u0142a harmonogram dnia, ustalaj\u0105c obowi\u0105zki wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Ojciec zgodzi\u0142 si\u0119, aby wychowaniem dzieci zaj\u0119\u0142am si\u0119 mama, kt\u00f3ra mia\u0142a z nimi kontakt na co dzie\u0144 (on wyje\u017cd\u017ca\u0142 w delegacje), to ona mia\u0142a decyduj\u0105cy g\u0142os. Wszystkie dyskusje o spornych kwestiach odbywa\u0142y si\u0119 bez obecno\u015bci dzieci. Wszystkie powa\u017cne decyzje by\u0142y omawiane, ustalane by\u0142o wsp\u00f3lne stanowisko. Po okresie buntu, dzieci zacz\u0119\u0142y respektowa\u0107 kary matki, wykonywa\u0107 obowi\u0105zki. Zacz\u0119\u0142y zauwa\u017ca\u0107 potrzeb\u0119 odci\u0105\u017cania rodzic\u00f3w. Cho\u0107 dom z pozoru sta\u0142 si\u0119 bardziej wymagaj\u0105cy, poprawi\u0142y si\u0119 kontakty domownik\u00f3w, pojawi\u0142y si\u0119 uczucia, s\u0142owa kocham. \u015awiat rodziny sta\u0142 si\u0119 uporz\u0105dkowany, dzieci zacz\u0119\u0142y rozumie\u0107 czego wymagaj\u0105 od nich rodzice. Po kilku miesi\u0105cach ojciec podzi\u0119kowa\u0142 \u017conie za trud w\u0142o\u017cony w wychowanie i stwierdzi\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie jest dom, kt\u00f3rego on nie mia\u0142.<\/p>\n
W innej rodzinie ojciec by\u0142 osob\u0105 bardzo surow\u0105, stawiaj\u0105c\u0105 dzieciom wyg\u00f3rowane wymagania. Matka natomiast widzia\u0142a siebie bardziej jako przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 dzieci. Dzieci nauczy\u0142y si\u0119, \u017ce aby zaspokoi\u0107 wymagania taty musz\u0105 wej\u015b\u0107 w uk\u0142ad z mam\u0105. Za jego plecami mama wykonywa\u0142a za dzieci obowi\u0105zki, tak aby by\u0142y zrobione perfekcyjnie. To matce dzieci m\u00f3wi\u0142y o wszelkich problemach i trudno\u015bciach. Wsp\u00f3lnie ukrywaj\u0105c je przed tat\u0105. Co dzieci wynios\u0142y z tego domu \u2013 przede wszystkim doskona\u0142\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 k\u0142amania i ukrywani a przed \u015bwiatem swoich niedoskona\u0142o\u015bci. Nauczy\u0142y si\u0119, \u017ce w \u017cyciu nie chodzi o to, aby co\u015b zrobi\u0107 dobrze, ale o to, by nikt nie dostrzeg\u0142 b\u0142\u0119d\u00f3w. Nauczy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c swojej bezsilno\u015bci (mama wszystko zrobi lepiej). Tak naprawd\u0119 nie mia\u0142y szacunku do \u017cadnego rodzica \u2013 tata by\u0142 ok\u0142amywany, a mama k\u0142ama\u0142a…<\/p>\n
Bardzo skonfliktowane ma\u0142\u017ce\u0144stwo mia\u0142o nastoletni\u0105 c\u00f3rk\u0119. Rodzice nauczyli si\u0119 w\u0142\u0105cza\u0107 w swoje k\u0142\u00f3tnie dziewczyn\u0119. Jak zrobi\u0142a ona co\u015b niew\u0142a\u015bciwego i jeden z rodzic\u00f3w j\u0105 skarci\u0142, to drugi pochwala\u0142 i odwrotnie. Dziewczyna nie otrzymywa\u0142a od rodzic\u00f3w informacji jak ma si\u0119 zachowywa\u0107. Ze wzgl\u0119du na jej m\u0142ody wiek i niedojrza\u0142o\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 (wynikaj\u0105c\u0105 z trudnej sytuacji \u017cyciowej) nie by\u0142a wstanie sama stworzy\u0107 hierarchii warto\u015bci. Sta\u0142o si\u0119 to przyczyn\u0105 jej w\u0142\u0105czenie si\u0119 w \u015brodowisko m\u0142odzie\u017cowe, w kt\u00f3rej panowa\u0142 jasny i przejrzysty kodeks post\u0119powania. Niestety tym \u015brodowiskiem okaza\u0142y si\u0119 tak zwane \u201egalerianki\u201d. Rodzice nawet nie zauwa\u017cyli jak szybko ich dziecko przegra\u0142o w\u0142asn\u0105 godno\u015b\u0107 i \u017cycie.<\/p>\n
Opracowanie: psycholog mgr Magdalena Szczupakowska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej wp\u0142ywowi braku sp\u00f3jnego systemu wychowawczego na dzieci w r\u00f3\u017cnym wieku. Ma\u0142e dziecko \u017cyje w \u015bwiecie czarno-bia\u0142ym, nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-1177","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-joomla"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.vh20375.vh.net.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}